Մայրենի

Մայրենի լեզու

հայոց գիրք

Գործողություն ցույց տվող բառերը (բայերը) դարձրու ո՞վ կամ ի՞նչ հարցին պատասխանող, առարկա ցույց տվող բառեր (գոյականներ)։

176 Իշխելիշխանություն, բժշկել-բժիշկ, բացել-բացիչ, ուսուցանել-ուսուցիչ, ճեղքել-ճեղք, պահել-պահոց հյուսել-հյուս, բանել-բանվոր, գրել-գրող, գործել-գործիչ, զգալ-զգացմունք, հարցնել-հարց։

177 Ինչպիսի հարցին պատասխանող հատկանիշ ցույց տվող բառերից (ածականներից) կազմիր գոյականներ (ի՞նչ հարցին պատասխանող բառեր):

քաջ-քաջություն, մեծ-մեծություն, գեղեցիկ-գեղեցկություն, հատուկ-հատկություն, հասարակ-հասարակություն, հարմար-հարմարավետություն, դեղին-դեղնություն, գունատ, հնչեղ-հնչողություն, շքեղ-շքեղություն, պերճ-պերճաշուք, խեղճ-խեղճություն, տկար-տկարություն։

Без рубрики

ՍՏՈՐԵՐԿՐՅԱ ՋՐԵՐ. ԱՂԲՅՈՒՐՆԵՐ, ԱՐՏԵԶՅԱՆ ՋՐԵՐ

Опубликовано 17 декабря, 2014 автором Իվետա Ջանազյան

Ստորերկրյա ջրեր: Երկրի ընդերքում գտնվող ջրերը կոչվում են ստո­րերկրյա ջրեր: Ստորերկրյա ջրերը գոյացել են Երկրի մակերևույթից անձրևաջրերի և հալոցքային ջրերի ներծծման և կուտակման հետևանքով։

Երկրակեղևը կազմող ապարները, ըստ ջուրն իրենց միջով անցկացնե­լու հատկության, բաժանվում են երկու խմբի՝ ջրաթափանց և ջրամերժ:

Ջրաթափանց են այն ապարները, որոնց միջով ջուրը հեշտությամբ անցնում է, օրինակ՝ տուֆը, ավազը և այլն:

Ջրամերժ են այն ապարները, որոնց միջով ջուրը չի ներծծվում: Այդ ա­պարներից են մարմարը, կավը և այլն:

Ստորերկրյա ջրերը երկրակեղևում ըստ իրենց տեղադիրքի լինում են գրունտային և միջշերտային:

Գրունտային ջրերը առաջին ջրամերժ շերտի վրա տեղադրված ջրերն են, իսկ միջշերտային ջրերը՝ երկու ջրամերժ շերտերի միջև կուտակված ջրերը:

Աղբյուրներ: Աղբյուրներն առավել շատ տարածված են հրաբխային շրջաններում: Բարձր լեռներում ներծծված տեղումները և հալոցքային ջրե­րը, անցնելով լավային ճեղքերով և հանդիպելով թույլ թեքություն ունեցող ջրամերժ ապարաշերտի, դուրս են գալիս Երկրի մակերևույթ՝ որպես քաղց­րահամ, սառնորակ ե մաքուր աղբյուրներ:

Ստորերկրյա ջրերը, երկրակեղևում անցնելով տարբեր ապարաշերտերի միջով, իրենց մեջ լուծում են զանազան հանքային նյութեր, աղեր, գազեր և դուրս են գալիս Երկրի մակերևույթ որպես հանքային աղբյուր­ներ:

Հանքային աղբյուրների ջրերն ունեն բուժիչ հատկություն: Մեր երկրում հայտնի են Ջերմուկի, Արզնու, Բջնիի հանքային աղբյուրներր: Աղբյուրները կարող են լինել տաք ե սառը: Հանքային տաք ջրերը կոչվում են ջերմուկներ:

Երկրի ընդերքից պարբերաբար տաք ջուր և գոլորշի շատրվանող աղբ­յուրները կոչվում են գեյզերներ: Գեյզերներ շատ կան Կամչատկա թերակղզում:

Արտեզյան ջրեր: Ինչպես վերևում նշվեց՝ միջշերտային ջրերը երկու ջրամերժ շերտերի միջև կուտակված ջրերն են: Սակայն, եթե տեղանքի ռե­լիեֆը լեռնային է, ապա գոգավորություններում կուտակված միջշերտային ջրերը գտնվում են որոշակի ճնշման տակ: Բավական է վերին ջրամերժ շերտը ծակել, և ջուրը սեփական ճնշման տակ դուրս կշատրվանի Երկրի մակերևույթ: Այդ ջրերն անվանում են արտեզյան: Արտեզյան անվանումն առաջացել է Ֆրանսիայի Արտուա (լատիներեն՝ Artesium) պատմական մարզից, որտեղ առաջին անգամ այդպիսի ջրհոր է փորվել: Արտեզյան ջրերով հարուստ է նաև Արարատյան գոգավորությունը:

Ստորերկրյա ջրերի օգտագործումը և պահպանումը: Ստորերկրյա ջրերը քիչ են աղտոտված: Այս ջրերը շատ ավելի մաքուր են, քան գետերի և լճերի ջրերը: Ուստի այս ջրերը կարելի է առանց լրացուցիչ մաքրման օգ­տագործել խմելու և կենցաղային այլ նպատակների համար:

Ստորերկրյա տաք ջրերը, գեյզերներն օգտագործում են նաև բնակա­րանների և ջերմոցների ջեռուցման նպատակներով:

Կարևոր նշանակություն ունեն նաև հանքային աղբյուրների ջրերը, ո­րոնք օգտագործում են խմելու և բուժման նպատակներով:

Սակայն այսօր վտանգված է ստորերկրյա ջրերի անաղարտությունը: Արդյունաբերական ձեռնարկությունների ու բնակավայրերի կենցաղային կեղտաջրերը, ինչպես նաև՝ գյուղատնտեսության մեջ օգտագործվող պարարտանյութերն ու թունաքիմիկատները ջրերի հետ ներծծվում են երկրա­կեղևի մեջ և, հասնելով ստորերկրյա ջրերին՝ աղտոտում դրանք:

Ստորերկրյա ջրերի անաղարտության պահպանության հարցը ներ­կայումս լուրջ հիմնահարց է դարձել ողջ մարդկության համար:

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Ի՞նչ են ստորերկրյա ջրերը: Ինչպե՞ս են դրանք առաջանում։ Ստորերկյա ջրերը երկրի ընդերքում գտնվող ջրերն են։ Ստորերկրյա ջրերը գոյացել են Երկրի մակերևույթից անձրևաջրերի և հալոցքային ջրերի ներծծման և կուտակման
  2. Որո՞նք են ջրաթափանց ե ջրամերժ ապարները: Բերեք օրինակներ։ Ջրամերժ են այն ապարները, որոնց միջով ջուրը չի ներծծվում: Այդ ա­պարներից են մարմարը, կավը և այլն:
  3. Ստորերկրյա ջրերը երկրակեղևում ըստ իրենց տեղադիրքի ի՞նչ տեսակների են լինում:Ստորերկրյա ջրերը երկրակեղևում ըստ իրենց տեղադիրքի լինում են գրունտային և միջշերտային
  4. Ի՞նչ են աղբյուրը, գեյզերը, հանքային ջուրը:

Բարձր լեռներում ներծծված տեղումները և հալոցքային ջրե­րը, անցնելով լավային ճեղքերով և հանդիպելով թույլ թեքություն ունեցող ջրամերժ ապարաշերտի, դուրս են գալիս Երկրի մակերևույթ՝ որպես քաղց­րահամ, սառնորակ և մաքուր աղբյուրներ:

Երկրի ընդերքից պարբերաբար տաք ջուր և գոլորշի շատրվանող աղբ­յուրները կոչվում են գեյզերներ:

Ստորերկրյա ջրերը, երկրակեղևում անցնելով տարբեր ապարաշերտերի միջով, իրենց մեջ լուծում են զանազան հանքային նյութեր, աղեր, գազեր և դուրս են գալիս Երկրի մակերևույթ որպես հանքային աղբյուր­ներ:

  1. Ո՞ր ջրերն են կոչվում արտեզյան: Եթե տեղանքի ռե­լիեֆը լեռնային է, ապա գոգավորություններում կուտակված միջշերտային ջրերը գտնվում են որոշակի ճնշման տակ: Բավական է վերին ջրամերժ շերտը ծակել, և ջուրը սեփական ճնշման տակ դուրս կշատրվանի Երկրի մակերևույթ: Այդ ջրերն անվանում են արտեզյան:
  2. Ի՞նչ նպատակներով են օգտագործվում ստորերկրյա ջրերը:

Ստորերկրյա ջրերը քիչ են աղտոտված: Այս ջրերը շատ ավելի մաքուր են, քան գետերի և լճերի ջրերը: Ուստի այս ջրերը կարելի է առանց լրացուցիչ մաքրման օգ­տագործել խմելու և կենցաղային այլ նպատակների համար:

Ստորերկրյա տաք ջրերը, գեյզերներն օգտագործում են նաև բնակա­րանների և ջերմոցների ջեռուցման նպատակներով:

Русский Язык

Прозвища зимы

Как только не называют зиму русские поэты и писатели.

А. С. Пушкин назвал зиму «волшебницей». Действительно, только зимой можно увидеть стремительное преображение природы. Вспомните, какие радостные чувства охватывают нас, когда выпадает первый снег. Буквально за несколько часов природа укрывается белоснежным одеялом и замирает. Исчезает осенняя слякоть. Лужи скованы морозом и искрят на солнце яркими бликами.

Другие поэты нарекли зиму старушкой. Прислушайтесь к зимним звукам. Так же, как древняя старушка, зима скрипит, охает, кряхтит и шепчет. Это замерзшие стволы деревьев кряхтят на морозе, скрипит снег под ногами редких прохожих, перешептываются снежинки, кружась в полете.

Но бывает зима и злой колдуньей. Разбушевавшись, посылает она вьюги и метели, окутывает природу.

Задание 1. Объясни и напиши смысл выражений, выделенных жирным курсивом

осенняя слякоть-дождевая, грязная вода.

нарекли зиму старушкой-потому что старушка как зима скрипит, охает, кряхтит и шепчет

 белоснежным одеялом-покрывается снегом.

перешептываются снежинки,-когда снежинки падают создается звук.

Задание 2. Выпиши и определи в каком числе даны подчеркнутые слова.

  

 чувства — множественное число

часов- единственное число 

Лужи-множественное число

морозом-единственное число

звукам-множественное число

старушка-единственное число

 Природы — единственное число 

снег-единственное число

полете-единственное число

колдуньей-единственное число

 вьюги-множественное число

метели-множественное число

Задание 3. Преобразуй подчеркнутые слова, чтобы они были в единственном числе и отвечали на вопрос кто? или что?. Определи их род.

Например:

чувства(мн. число) — чувство (ед. число) — средний род

природы (ед.число) — природа (ед. число) — женский род

часов(ед.чесло)-час (ед.чесло)-муж.род

лужи(мн.чесло)-лужа(ед.чесло)-жен.род

Морозем(ед.чесло)-мороз(ед.чесло)-муж.род

звуком(мн.чесло)-звук(ед.чесло)-муж.род

старушка(ед.чесло)-старушка(ед.чесло)-жен.род

снег(ед.чесло)-снег(ед.чесло)муж.род

полёте(ед.чесло)-полёт(ед.чесло)-муж.род

калдунней(ед.чесло)-колдунья(ед.чесло)жен.род

вьюги(мн.число)-вьюга(ед.чесло)-жен.род

метели(мн.чесло)-метель(ед.чесло)-жен.род

Задание 2

Зима

Зима – наиболее холодное из всех времен года. Однако многие ждут ее с нетерпением. Трескучие морозы сковывают льдом реки, образуя каток. Белое снежное покрывало укутывает землю, чтобы она не промерзала. Вся природа на зиму засыпает, деревья

укутывает землю, чтобы она не промерзала. Вся природа на зиму засыпает, деревья освобождаются от листвы, трава засыхает, большинство представителей животного мира прячутся в норы, заготовив запасы, или уходят в зимнюю спячку.

Во дворах жилых домов меняется пейзаж. Появляется множество ледяных горок. Замечательное занятие – катание на санках или на подстилках с такой горки. Только шум стоит от радостных возгласов детворы. Кое-где проложена лыжня. Ходьба на лыжах – занятие не для слабаков, здесь необходимы определенные навыки и физическая подготовка.В дни оттепели, когда снег становится липким, появляется множество снеговиков. Все они очень разные, большие, маленькие, с ведрами, морковками, вениками и различными дополнениями, которые находятся прямо поблизости. А какие снежные крепости можно увидеть в зимнюю пору. Фантазируя и используя полученные знания, дети строят

настоящие снежные замки.На деревьях развешаны кормушки, изготовленные из различного подручного материала. Это для птиц, которые не улетели зимовать в жаркие страны, а остались на своей родине. Ведь в зимнее время года очень проблемно найти себе пропитание. Зато очень часто из окна можно видеть важных красногрудых снегирей, которые благодаря своей яркой окраске очень заметны в зимнюю пору.

Задание 1. Что ты знаешь о снегирях? кто они?(отдельная публикация). У них очень яркая окраска.

Задание 2. Напиши как ты понимаешь выражения выделенные жирным курсивом. Трескучие морозы -сильные морозы

зимнюю спячку-когда животные много спят 

В дни оттепеликогда температура повышается

подручного материала-природные материалы 

Задание 3. Преобразуй подчеркнутые слова, чтобы они были в единственном числе и отвечали на вопрос кто? или что?. Определи их род.

Например: реки— (что?) — река

покрывало-(что?)-покрывали-муж.род

деревья-(что?)-дерево-муж.род

листвы-(что?)-лист-муж.род

трава-(что?)-трава-жен.род

норы-(что?)-нора-жен.род

запасы-(что?)-запас-срд.род

горок-(что?)-гора-жен.род

подгатовка-(что?)-подгатовки-жен.род

снеговиков-(что?)-снеговик-муж.род

крепости -(что?)-крепость-муж.род

дети-(кто?)-детьё-срд.род

замки-(что?)-замок-муж.род

птиц-(кто?)-птицы-срд.род

страны-(что?)-страна-жен.род

окраске-(что?)-окраска-жен.род

Без рубрики · English

The useful dragon

Posted on 

Once upon a time there lived a dragon whose name
was Komodo.He can breathe fire. And all the people who lived
nearby were afraid of him. Whenever they heard him coming they ran away and hid. They could always hear him because Komodo had six feet, and wore three pairs of shoes at a t i m e and every shoe creaked. So wherever Komodo went the people were
sure to know. One day he meet a big girl who isn’t a bit afraid of him.
“Why are you so kind?” she said. “Why do you breathe fire when you see anyone coming?”
“Well,” said Komodo, “ mmm I don’t know”
I never really thought about it. Shall I stop being kind?”
“Yes, please,” said the big girl, whose name was Susie. “All right,” said Komodo, “ I’ll try.”
They say good-bye to each other, and Susie go home. By then it is beginning to get light and Susie found that everyone is in an good state , because the lamplighter, whose name was Charlie, h ad n ’t lit any of the street lamps. He was still in bed. He had stayed o u t so late after lighting the la m p s the night before that he was still energetic.
So he is just staying in bed and having a terrible sleepAnd eating bread and butter under the bedclothes. The Mayor, whose name was William, was calm. What was to be done about the lamps? Then Susie had an idea. She runing all the way to Komodo’s cave and taking him to the town and then all round the streets, and he breathed fire on each lamp and lit it.
How the people cheered! They were not afraid of the dragon any more. They could see he was a mad beast.
And after that Komodo is coming and liting the lamps every year
when Charlie is going on his holiday.

Անծանոթ բառեր

breathe-շնչել

nearby-մոտակա, մոտիկ

Whenever-ամեն անգամ որ, երբ էլ

creak-ճռռոց

fierce-դաժան

try-փորձլ

stay-մնալ

furious-կատաղած, վրդովված

cave-քարանձավ

cheer-ուրախանալ

beast-հրեշ, գազան

lit-վառել

  1. Տեքստի ածականները փոխեք իրենց հականիշներով և ստացեք նոր տեքստ:

2. Տեքստի կարմիրով գրված նախադասությունները դարձրեք ներկա, իսկ կապույտով նախադասությունները՝ ներկա շարունակական:

Տեքստից դուրս գրեք ածականները` good, nice  little girl, friendly beast,

Տեքստից դուրս գրեք բայերը՝ ներկա-անցյալ` can-could, go-went, Live-Lived, is afraid-was afraid, hear-heard, come-came, run-ran, hide-hid, hear-heard, wear-wore, creak-creaked, go-went, know-knew, meet-met, see-saw, think-thought, try-tried, say-said, get-got, find-found, have-had, stay-stayed, eat-ate, have-has, take-took, light-lite, cheared-chear,

Տեքստից դուրս գրեք գոյականները՝ table, dog, book, Komodo, shoes, Susie,  Charlie, William, Mayor, lamps,

Русский Язык

Для первой встречи пробуем составить предложения со словом дом, используя предлоги.

Например:

В доме есть собака

На доме есть сигнализация

Около дома есть сад и так далее

вставить пропущенные предлоги

  1. на траве стрекочут кузнечики. 2) на полу лежал ковер. 3) Поезд приближался к Москве. 4) Солнце спряталось за тучу. 5) под сосной вырос гриб. 6) над землей стоял туман. 7) из осины слетел желтый лист. 8) у дома от озера два километра. 9) Кирпичи делают из глины. 10) от лисы до норе лисята. 11) Волны бились до берег. 12) Я люблю пить чай с молоком. 13) по льду реки дети катались на коньках. 14) Петя пришел с школы, а мама из завода. 15) по небу плывут облака.

Читаем текст, делаем словарную работу, переводим незнакомые слова.

Осень — самая красивая пора года. Недаром у Александра Сергеевича Пушкина осень была самой любимой порой года. Нельзя не восхищать той красотой, которую нам дарит осень. А как красиво осенью в лесу! Иногда просто слов не хватает, чтобы описать все это великолепие, только художник может передать осенний пейзаж.Очень красиво в середине сентября, когда желтеют листья деревьев. В это время все в золоте, и не хочется покидать парк, ведь кругом такие живописные пейзажи. А как здорово в березовой роще, кажется, что на молоденьких березках весят золотые монетки, и когда начинает дуть ветер, слышится их звон. Именно благодаря осени люди больше начинают обращать внимания на окружающий мир.Осенью, когда хорошая погода, нужно стараться почаще гулять по улице. Окружающая красота поможет отвлечься, забыть о проблемах, заботах, отдохнуть душой.Ну, а если на выходные хорошая погода, то не в коем случаи не стоит сидеть дома. Нужно обязательно выехать на природу. Такие выходные принесут очень много удовольствия. Осенний лес словно сказка, он завораживает и очаровывает. Из него не хочется уходить, кажется, что сейчас начнется представление, вот-вот появятся сказочные герои. Эти впечатления надолго останутся в памяти, и захочется снова вернуться туда. Да, осень это время сказки, чудес, волшебства.

недаром-не зря.

Работа с предлогами

Учусь наблюдать 

Я тихо иду по тропе. Я наблюдаю над жизнью в лесу. Вот с дерева на дерево прыгнула белка. над елью кружили клесты. Дятел стучал по коре сосны. На дупле дуба гнездо от совы. Под землей у березы нора  крота.

2. Составьте предложения с данными выражениями 

Из школы, у товарища, в пенале, с завода, без пальто;  над березой, по Москве, у медведя, про лисицу, для посудыоб отце, у картины, из магазина, с тетрадью, за ягодами, под осиной в субботу, в феврале, для коровы, на дорогу, до октября, без сахара.

Из школы до дома два километра.

у товарища хорошие оценки по математике.

в пенале есть моя концелярия.

под осиной вырос гриб. 

из магазина я купила хлеб.

у картины есть одна особенность.

в субботу я еду гулять с подружкой.

в феврале я поеду на море.

я пью чяй без сахара.

мы гуляли по москве.

у медведя большые лапы.

я написала сочинение об отце.

превизли трова для коровы.

до октября осталось один день.

я вышла на улицу без палто.

скаска была про лисицу.

мы пошли в лес за ягодами.

мама купила полатенце для посуды.

Մայրենի

Ինքնակենսագրություն

Իմ անունը Սիլվի է, ազգանունս՝Պետրոսյան, ծնվել եմ 2011-թ․ Սեպտեմբերի 24-ին՝ քաղաք Երևանում։ Ապրում եմ հայրիկիս, մայրիկիս և շունիկիս հետ։ Հաճախում եմ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր, սովորում եմ 5-րդ դասարանում:

Մայրիկս ասում է, որ ես համարվում եմ մեծ տոհմի ժառանգ, անգամ թղթի վրա գծած տեսել եմ պապիկիս տոհմի տոհմածառը։ Ծնողներս խառնվածքով տարբեր են, հայրիկս ավելի հանգիստ է, մայրիկս՝ կենսուրախ և աշխույժ։ Ասում են, որ ես արտաքնապես նման եմ հայրիկիս, իսկ բնավորությամբ մայրիկիս։ Ես սիրում եմ իմ ընտանիքը։

Մայրենի

Հովհաննես Թումանյան. Ինքնակենսագրություն Մայրենի լեզու

Իմ հայրը, Տեր Թադեոսը, նույն գյուղի քահանան էր։ Ամենալավ և ամենամեծ բանը, որ ես ունեցել եմ կյանքում, այդ եղել է իմ հայրը։ Նա ազնիվ մարդ էր և ազնվական՝ բառի բովանդակ մտքով։ Չափազանց մարդասեր ու առատաձեռն, առակախոս ու զվարճաբան, սակայն միշտ ուներ մի խոր լրջություն։ Թեև քահանա, բայց նշանավոր հրացանաձիգ էր և ձի նստող։

Իմ սիրած հատվածը

Հայրիկի մասին

Իմ հայրը մեր գյուղի Քահանան եր։ Նա իմ կյանքի ամենասիրելի մարդն էր, շատ ազնիվ էր, մարդասեր և առատաձեռն։ Նշանավոր հրացանաձիգ էր և ձի նստող։ Նա միշտ ուներ մի խոր լրջոթյուն։

Իսկ մայրս բոլորովին ուրիշ մարդ էր։ Երկու ծայրահեղորեն տարբեր արարածներ հանդիպել էին իրար։ Մայրս – Սոնան, որ նույն գյուղիցն էր, սարում աչքը բաց արած ու սարում մեծացած, մի կատարյալ՝ սարի աղջիկ էր, ինչպես գյուղացիքն են ասում,— մի «գիժ պախրի կով»։ Նա չէր կարողանում համբերել հորս անփույթ ու շռայլող բնավորությանը, և գրեթե մշտական վեճի մեջ էին այդ երկու հոգին։ Ա՛յդ էր պատճառը, որ հայրս երբեմն թաքուն էր տեսնում իր գործը։ Շատ է պատահել, որ, մայրս տանից դուրս է գնացել թե չէ, ինձ կանգնեցրել է դռանը, որ հսկեմ, ինքը՝ ցորենը լցրել, տվել մի որևէ պակասավոր գյուղացու կամ սարից իջած թուրքի շալակը։

Իրիկունները, երբ տուն էինք հավաքվում, մայրս անդադար խոսում էր օրվան անցածի կամ վաղվան հոգսերի մասին

Իմ սիրած հատվածը

Մայրիկի մասին

Մայրս գյուղում մեծացած սարի աղջիկ էր։ Իմ մայրն ու հայրը բնավորությամբ տարբեր էին, այդ պատճառով մշտական վեճի մեջ էին մտնում իրար հետ։ Մայրս սիրում էր անդադար խոսել օրվա անցածի և վաղվա օրվա մասին, իսկ հայրս սիրում էր երգել հոգևոր երգեր։

Բնագիտություն

ՋՐԻ ՇԱՐԺՈՒՄՆ ՕՎԿԻԱՆՈՍՈՒՄ, ՕՎԿԻԱՆՈՍԱՅԻՆ ՀՈՍԱՆՔՆԵՐ

Опубликовано 26 ноября, 2014 автором Իվետա Ջանազյան

Համաշխարհային օվկիանոսում ջուրր գտնվում է մշտական շարժման մեջ: Դրա տեսակներից են ալիքավորումը և ցունամին:

Ալիքավորումն առաջանում է հիմնականում քամիների ներգործու­թյամբ: Ալիքավորման դեպքում ջուրր միայն տատանողական շարժում է կատարում: Առաջացած տատանումներն ալիքի տեսքով հասնում են մինչե ցամաք, հարվածում ափին և փշրվում:

Ալիքավորման տարատեսակ է ցունամին, որն առաջանում է օվկիա­նոսի հատակում տեղի ունեցած ուժեղ երկրաշարժից: Ցունամին շատ հա­ճախ ավերում է ափամերձ բնակավայրերը՝ պատճառելով նյութական վնասներ և մարդկային զոհեր:

Օվկիանոսում ջրի ուղղաձիգ շարժման պատճառներից է նաև Ա­րեգակի ե Լուսնի ձգողական ուժը, որի շնորհիվ առաջանում է մակրնթացության և տեղատվության երևույթը Երկրի վրա:

Օվկիանոսում ջրի մակարդակի բարձրացումր կոչվում է մակընթա­ցություն, իսկ իջեցումը՝ տեղատ­վություն: Օրվա րնթացքում դիտվում է երկու մակրնթացություն և երկու տեղատվություն, որոնք իրար հաջորդում են 6 ժամը մեկ:

Համաշխարհային օվկիանոսում ջրի հորիզոնական շարժումն արտա­հայտվում է օվկիանոսային հոսանքների ձևով, որոնք կարծես թե վիթխա­րի գետեր լինեն օվկիանոսում:

Օվկիանոսային հոսանքների առաջացման հիմնական պատճառր մշտապես նույն ուղղությամբ փչող քամիներն են:

Համաշխարհային օվկիանոսում հոսանքներն առաջացնում են վիթ­խարի շրջապտույտ. հասարակածային շրջաններից տաքացած ջուրր տե­ղափոխում են մերձբեևռային շրջաններ, որտեղ, սառելով, ծանրանում, իջ­նում է օվկիանոսի խորքերը և հատակով նորից վերադառնում հասարա­կածային շրջաններ:

Օվկիանոսային հոսանքները լինում են տաք և սառը: Տաք են կոչվում այն հոսանքները, որոնց ջերմաստիճանը բարձր է հարևան ջրերից: Քար­տեզներում տաք հոսանքները պատկերվում են կարմիր, իսկ սա­ռը՝ կապույտ գույնով։

Առավել հայտնի տաք հոսանքներից են Գոլֆստրիմը՝ Ատլանտյան օվկիանոսում, Հյուսիսխաղաղօվկիանոսյանը՝ Խաղաղ օվկիանոսում:

Սառը հոսանքներից են Լաբրադորյանը՝ Ատլանտյան օվկիանոսում, Կալիֆոռնիականը՝ Խաղաղ օվկիանոսում:

Օվկիանոսային հոսանքների դերը կիմայի ձեավորմաս գործում: Օվկիանոսային հոսանքների դերը մեծ է երկրագնդի կլիմաների ձևավորման գործում: Հասարակածային շրջաններից դեպի մերձբևեռային շրջան­ներ շարժվելով՝ տաք հոսանքներն իրենց հետ մեծ քանակությամբ ջեր­մություն են տեղափոխում՝ մեղմելով այդ շրջանների ցուրտը:

Տաք հոսանքների վրա ձևավորված ջրային գոլորշիները, տեղափոխ­վելով ցամաք, իրենց հետ բերում են ջերմություն ու խոնավություն:

Սառը հոսանքների վրա ջրի ջերմաստիճանը ցածր է, օդը համեմա­տաբար չոր է, տեղափոխվելով ցամաք՝ տեղումներ չի առաջացնում, և գոյանում են անապատներ:

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Համաշխարհային օվկիանոսում ջրի շարժման ի՞նչ տեսակներ գի­տեք։ Ալիքավորում և ցունամի։
  2. Ի՞նչ են մակընթացությունը և տեղատվությունը: Օվկիանոսում ջրի մակարդակի բարձրացումը կոչվում է մակնթացություն, իսկ ջրի մակարդակի իջեցումը կոչվում է տեղատվություն։
  3. Ի՞նչ է օվկիանոսային հոսանքը: Համաշխարհային օվկիանոսում ջրի հորիզոնական շարժումն արտա­հայտվում է օվկիանոսային հոսանքների ձևով, որոնք կարծես թե վիթխա­րի գետեր լինեն օվկիանոսում:
  4. Օվկիանոսային հոսանքի ի՞նչ տեսակներ գիտեք: Բերեք օրինակներ: Տաք հոսանքներից են Գոլֆստրիմը, Հյուսիսխաղաղօվկիանոսյանը։ Սառը հոսանքներից են Լաբրադորյանը և Կալիֆոռնիականը։
  5. Օվկիանոսային հոսանքներն ի՞նչ ազդեցություն ունեն կլիմայի ձևավորման վրա: Օվկիանոսային հոսանքների դերը մեծ է երկրագնդի կլիմաների ձևավորման գործում: Հասարակածային շրջաններից դեպի մերձբևեռային շրջան­ներ շարժվելով՝ տաք հոսանքներն իրենց հետ մեծ քանակությամբ ջեր­մություն են տեղափոխում՝ մեղմելով այդ շրջանների ցուրտը:
Без рубрики

15.12.2021

Թեմա՝ Ամենամեծ ընդհանուր բաժանարար

Այն բնական թիվը, որը տրված բնական թվերից յուրաքանչյուրի բաժանարար է, կոչվում է նրանց ընդհանուր բաժանարար:

Տրված բնական թվերի ընդհանուր բաժանարարներից ամենամեծը կոչվում է նրանց ամենամեծ ընդհանուր բաժանարար:

  • Գտեք տրված թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը։
    Օրինակ՝ (24,30)=6
  • (25 և 15)=5
  • (24 և 10)=2
  • (120 և 60)=60
  • (24 և 80)=8
  • (25 և 125)=25
  • (6 և 7)=1
  • (5  և 13)=1
  • (18 և 36)=4
  • (15 և 45)=5
  • (20 և 28)=4
  • (35 և 25)=5
  • (12 և 18)=6