ԱՐՋՆ ՈԻ ՕՋԸ Ինչպես եղավ, որ մի անգամ Արջն ու օձը դարձան ընկեր, Ընկեր դարձան ու բարեկամ: -Մեկըս քնի, Մեկըս հսկե, Իրար շահենք, Իրար պահենք, Ընկերովի կյանք վայելենք: Այսպես ասին, եր երդվեցին, Իրար ազնիվ խոսք տըվեցին Օձը՝ արջին, արջը՝ օձին: Անցավ այս կերպ մի ժամանակ: Եվ շարունակ Երկու ընկեր սիրով, սրտով Նստան-ելան ու քուն մտան Կարգով, հերթով: Սակայն օձի սողքը բեկբեկ Դուր չէր գալիս արջին երբեք: Օրվա մեկը արջը ժայռին Թիկն էր տվել արևկողի, Հանկարծ օձը` ոլոր-մոլոր Եկավ, ասես, գաղտագողի: Վախ ու կասկածն առավ արջին, Ելավ կանգնեց նստած տեղում: Ես ծուռ ու մուռ գնացողին, Ընկեր լինի թե կաթնախպեր, Չէ, չեմ սիրում, ես չեմ ուզում: Գոռաց այսպես և թաթն ուժգին Դըրեց, սեղմեց օձի գլխին Ու մյուս թաթը օձի մարմնով Մինչև պոչը քաշեց թափով. Ապա մոտիկ հոսող գետին Հանձնեց օձի անկենդան դին: Եվ նայելով ջրերի հետ Նետի նման սարող օձին` Գոհ մրթմրթաց բեղերի տակ. -Ա՛յ ընկերը էսպես շիտակ Պիտի լինի, Դե՛հ, շիփ-շիտակ գընա հիմի:

Առակը մեզ սովորեցրեց, որ պետք է պարզ ու մաքուր լինենք մեկս մյուսի հանդեփ։ Ով ուզում է լինել, թե՛ եղբայր, թե ընկեր պետք է վստահենք միմյանց, որ հանդիպելիս գլուխ չկախենք։

ՄԻ ՄԿԱՆ ՊԱՏՄՈԻԹՑՈԻՆԻր թաքստից` մթին ու խոր, Մկան մեկը ելավ մի օր, Գանգատ գնաց բնության մոտ. — Քո դեմ, ասաց, գանգատ ունիմ, Ով բնություն. Այս ի՞նչ բախտ ես վիճակել ինձ. Առջևս` մահ, Սրտիս մեջ` ահ, Հանգիստ չունիմ Դաժան ու չար Կատուներից: Կամ հոգիս առ Եվ կամ դարձրու Ինձ էլ կատու: Դաժան ու չար կատու դառած` Մուկը վազեց մտավ մառան, Շուրջը սփռեց այնքան երկյուղ, Որ մկները թավագլուխ, Ծակ ու ծերպեր շունչներն առան: Բայց շներից հալածական Փախավ, եկավ բնության մոտ: Կամ հոգիս առ, Կամ ինձ դարձրու Շուն ահարկու: Եվ ահարկու գամփռ դաոած` Մուկը վազեց, մտավ փարախ, Գայլերի հետ կռվեց անվախ. Բայց երբ լսեց զարհուրելի Մռնչյունը վես առյուծի, Լեղապատառ Իրեն ձգեց բնության մոտ. — Կամ հոգիս աո, Կամ ինձ դարձրու Ահեղ առյուծ, Որ վախ չունի Ուրիշ և ոչ մի կենդանուց: Առյուծ դառած` խրոխտ ու սեգ, Մուկը գնաց, մտավ անտառ, Անցավ դաշտեր և առապար, Մահ տարածեց ամենուրեք: Սակայն մի օր մարդը հանկարծ Առյուծի դեմ հպարտ ցըցվեց. Առյուծն ահեղ` կռվի պատրաստ` Բաշը ցնցեց: Սակայն մարդը կայծակնաթափ Հուր արձակեց — ամպ ու որոտ: Եվ առյուծը մահախուճապ, Շունչը առավ բնության մոտ. — Միայն, միայն մարդ դարձրու ինձ. Նա է հզոր մեր բոլորից, Նա է տերը մեր բոլորիս: Եվ մարդ դառած մուկը զինվեց Հրով-սրով սպառնալից. Ամեն մի շունչ ու կենդանի Փախչում էին նրա շուքից: Բայց ավելի մեծ սարսափով Վախում էր նա հիմա սաստիկ Իր նմանից: Տեսավ` մարդիկ Իրար ահից Չեն երկնչում, կարծես, մահից, Օդն են ելնում ամպերից վեր Եվ սուզվում են ծովերի տակ: Թնդանոթով և ռումբերով Եվ թույներով հազար տեսակ Զինվում են ու զինավառվում: Եվ օրից օր զենքերով նոր Զինվում են ու նորից զինվում: Եվ բյուրավոր Բանակներով Հարձակվում են իրար վրա, Եվ խելագար, Անհագաբար, Կոտորում են, Կոտորում են Մարդիկ իրար… Եվ ահաբեկ խորհում էր նա. -Լավ չի՞ արդյոք, Որ վերստին Մուկիկ դառնա…

Առակը մեզ սովորեցրեց, որ պետք է գոհանանք մեր ունեցածով և աչք չդնենք ուրիշի ունեցածին։

91)Ամպոտ-ամպ-ոտ,

քարոտ-քար-ոտ,

օդային-օդ-ային,

անշնորհք-ան-շնորհ-ք,

դժգոհ-դժ-գոհ,

հեռավոր-հեռու-ավոր,

բարեթյուն-բարի-ություն,

գրավոր-գիր-ավոր,

անորոշ-ան-որոշ,

տհաճ-տ-հաճելի:

92)Թութ-թթենի,

կարմիր-կարմրավուն,

փուշ-փշոտ,

տուն-անտուն,

գույն-գունավոր,

կաթ(ն)-կաթնեղեն,

խորհուրդ-խորհրդարան:

94) Գետ-գետակ, կանչ-կանչել, լույս-լուսավոր, գիր-գիրք, սիրտ-սրտոտ, միտ- անմիտ։

96) Աստղ-աստղիկ,

արկղ-արկղիկ,

թիթեռ-թիթեռնիկ,

թերթ-թերթիկ,

գետ-գետակ,

նավ-նավակ,

դուռ(ն)-դռնակ,

թռչուն-թռչնակ,

խոզ-խոզուկ,

գառ(ն)-գառնուկ։