Лада заболела. Чашка с молоком стояла возле её носа. Но Лада не ела. Позвали меня. — Лада, — сказал я, — надо поесть. Она подняла голову. Я погладил её. От ласки жизнь заиграла в её глазах. — Кушай, Лада, — повторил я и подвинул блюдце ближе. Она протянула нос к молоку и начала есть. Значит, через мою ласку ей силы прибавились. Может быть, именно эти несколько глотков молока спасли её жизнь. (М. Пришвин) Что спасло Ладе жизнь? Ласки и молоко.
Найди «лишнее» слово. Почему оно «лишнее»? вьюга ветер путешественник метель плащ художник ураган снег охотник планета роса луч буря дождь волшебник
Составь и запиши предложения со словосочетаниями:
поспорить с другом, сильный мороз, солнечные лучи, ехать по дороге, ворчать на погоду, закутываться в плащ.
Я поспорил с другом что смагу сделать все уроки за час.
На улице был сильный мороз.
Из окна выпали солнечные лучи.
Мы ехали по дороге и увидели маленкого залчика.
Я сматрела из окна и варчяла на пагоду.
На улице был сильный дождь и я закутываться в плащ.
Եկեք դիտենք աշխարհի քարտեզը, առաջին իսկ հայացքից կնկատենք, որ Երկրագնդի մակերևույթը բաժանված է ցամաքային և ջրային տարածքների: Երկրագնդի ցամաքի խոշորագույն տեղամասերը, որոնք շրջապատված են ծովերով ու օվկիանոսներով, կոչվում են մայրցամաքներ: Երկրագնդի վրա կա 6 մայրցամաք:Ամենամեծը Եվրասիան է,որի մեջ մտնում են Եվրոպա և Ասիա աշխարհամասերը, ուր գտնվում է նաև մեր հայրենիքը՝ Հայաստանը:Ափերը ողողվում են Հյուսիսային սառուցյալ, Խաղաղ, Ատլանտյան և Հնդկական օվկիանոսների ջրերով:
Մյուսներն են` Աֆրիկան, Հյուսիսային Ամերիկան, Հարավային Ամերիկան, հավերժական սառույցով ծածկված Անտարկտիդան և ամենափոքր մայրցամաքը՝ Ավստրալիան:
Մայրցամաքները շրջապատի կղզիների հետ միասին կոչվում են աշխարհամասեր: Դրանք նույնպես վեցն են՝ Եվրոպա, Ասիա, Աֆրիկա, Ամերիկա, Ավստրալիա, Անտարկտիդա:
Միլիոնավոր տարիներ առաջ Հարավային Ամերիկան, Աֆրիկան, Ասիայի մի մասը, Ավստրալիան և Անտարկտիդան կազմել են մեկ մայրցամաք՝ Գոնդվանան:
Ուշադիր նայեք նկարին և պարզ կտեսնեք, թե ինչպես է այն բաժանվել առանձին ցամաքաբեկորների:
Փորձեք աշխարհի քարտեզի վրա գտնել և ցույց տալ մայրցամաքները:
Կարո՞ղ եք գտնել Հայաստանի տեղը:
Գտեք, թե որ երկրներն են Հայաստանի անմիջական հարևանները: Թվարկեք դրանք՝ մայրաքաղաքներով:
Խմբայն աշխատանք
Երկրագնդի վրա շուրջ 2 հազար տարբեր ժողովուրդներ են ապրում, որոնք խոսում են տարբեր լեզուներով, տարբեր վարք ու բարք և սովորույթներ ունեն: Պատկերացրե ք, թե Երկրի վրա բոլորը ամեն ինչ միանման են: Լա՞վ կլինի, թե՞ վատ: Աշխատեք խմբերով ե փորձեք մտածել
ա) Ինչո՞վ լավ կլիներ, եթե Երկրի վրա ամեն ինչ միանման լիներ:
բ) Ինչո՞վ լավ չէր լինի, եթե Երկրի վրա ամեն ինչ միանման լիներ: Ներկայացրեք դասարանին և քննարկեք:
1.Կետադրիր: Ողջ ամառը ճպուռը չի աշխատում: Նա միայն երգում է ,պարում, խաղում և ուրախանում: Երբ գալիս է ձմեռը ճպուռը մնում է տխուր անօգնական:Նա դիմում է մրջյունին, խնդրում է իրեն կերակրել: Բայց մրջյունը հրաժարվում է:
Գրիրմեկբառով՝
մարդ, որը լողում է-լողորդ մարդ, որը հեծանիվ է քշում-հեծանվորդ մարդ, որը մեքենա է վարում-վարորդ մարդ, որը ճամփա է գնում-ճամփորդ մարդ, որն առաջնորդում է-առաչնորդ մարդ, որը որս է անում-որսորդ մարդ, որն անցնում է ինչ-որ տեղով-անցորդ մարդ, որը գնումներ է կատարում-գնորթ
3.Հիշիրասացվածքներնուավարտիրմիտքը:
Ինչ ցանես,այն էլ կհնձես։ Ով ինչ անի,իրեն կանի։
Մեսրոպ Մաշտոց
Posted on
Մեսրոպ Մաշտոցը հայ գրերի ստեղծողն է, առաջին թարգմանիչը, առաջին ուսուցիչն ու հայալեզու դպրոցի հիմնադիրը, ծնվել է պատմական Հայաստանի Տարոն գավառի Հացեկաց գյուղում+։ Մաշտոցի ծննդյան տարին ընդունված է համարել 362 -թ.։ Վախճանվել է 440 թ. փետրվարի 17-ին-: Մեսրոպի ծնողների մասին գիտենք միայն այնքանը, որ հոր անունը Վարդան է-։ Մեսրոպը իր ժամանակի համար լավ կրթություն է ստացել հայրենի գավառում` Տարոնում, որից հետո գնացել է Վաղարշապատ մայրաքաղաքը, և պաշտոնավարել Խոսրով Գ-ի արքունիքում՝ որպես զինվորական գրագիր-: Նա իմացել է հունարեն, ասորերեն և պարսկերեն, որոնցով հայկական արքունիքում վարում էին գրագրությունները-։ Թե քանի տարի է Մեսրոպը պաշտոնավարել արքունիքում` հայտնի չէ, բայց հայտնի է, որ նրան արքունիքում սիրել ու համակրել են։-
Ապա Մեսրոպը թողել է ծառայությունը, ընդունել հոգևոր կոչում և իրեն նվիրել ճգնավորության, իր կյանքն անցկացնում էր մենակեցության մեջ, մարդկանցից հեռու, քարանձավներում-։ Այնուհետև, առնելով իր աշակերտներին, նա մեկնում է Գողթնի կողմերը, որտեղ դեռևս ամուր պահպանվում էին հեթանոսական կրոնն ու սովորույթները։
Մաշտոցը մտահոգված էր ամբողջ հայ ժո-ղովրդի ճակատագրով+։ Բանն այն է, որ հայ ժողովրդի վիճակը Մեսրոպի գործունեության տարիներին չափազանց ծանր էր: Երկիրը բաժանված էր երկու մեծ տերությունների` հռոմեական և պարսկական պետությունների միջև+։ Ձուլման վտանգը սպառնում էր երկու հատվածներում էլ: Եվ Մեսրոպը մտածում է հայկական գրեր ստեղծելու մասին-։
Իր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով Մեսրոպը վերադառնում է մայրաքաղաք՝ Վաղարշապատ, և դիմում Սահակ Պարթև կաթողիկոսին-։ Պարզվում է, որ Սահակն էլ նույն մտատանջությունների մեջ է, ուստի ընդունում է Մեսրոպի առաջարկը, ապա երկուսով դիմում են Վռամշապուհ արքային, ու ստանալով նրա համաձայնությունը՝ անցնում գործի։!Մաշտոցը մտահոգված էր ամբողջ հայ ժո-ղովրդի ճակատագրով+։ Բանն այն է, որ հայ ժողովրդի վիճակը Մեսրոպի գործունեության տարիներին չափազանց ծանր էր: Երկիրը բաժանված էր երկու մեծ տերությունների` հռոմեական և պարսկական պետությունների միջև+։ Ձուլման վտանգը սպառնում էր երկու հատվածներում էլ: Եվ Մեսրոպը մտածում է հայկական գրեր ստեղծելու մասին-։
Վերցնելով մի խումբ երիտասարդների, Մեսրոպը դիմեց դեպի այն ժամանակվա ուսումնական ու գիտական մեծագույն կենտրոններ՝ Եդեսիա, Ամիդ,Սամոսատ-: Զանազան գրքեր կարդալով նա ուսումնասիրեց տարբեր լեզուների այբուբենները, ծանոթացավ դրանց կառուցվածքին, տառերի ձևերին, գրության սկզբունքներին, որոնց իմացումն անհրաժեշտ էր հայկական գրեր ստեղծելու համար!։ Եվ այս բոլորից հետո ձեռնամուխ եղավ հայոց գրերի ստեղծմանը։ Ծանոթ լինելով արդեն բազմաթիվ այբուբենների, Մեսրոպը 405-406 թվականին կազմեց հայերենի այբուբենը` ստեղծելով միանգամայն յուրահատուկ տառեր` հետևելով գրության լավագույն սկզբունքներին։!
Մեսսրոպ Մաշտոցի ստեղծած այբուբենն ուներ 36 տառ,այն սկսվում էր ա-ով և ավարտվում ք-ով+: Ավելի ուշ՝ 12-րդ դարում, ավելացան օ և ֆ տառերը+:Մաշտոցն անթերի որոշել է հայերենի բառակազմիչ հնչյունների իրական համակարգը՝ առաջնորդվելով մեկ հնչյունին՝ մեկ տառ սկզբունքով, դասավորել տառերը հունական այբուբենի հերթականությամբ, յուրաքանչյուր տառի տվել անուն (այբ, բեն, գիմ…), թվային արժեք (Ա = 1, Ժ = 10, Ճ = 100, Ռ = 1000…), սահմանել գրության՝ ձախից աջ ուղղությունը!:
Մեսրոպ Մաշտոցի կենսագիրն է եղել նրա աշակերտ Կորյունը-:
Հայոց տառերը քանդակվել են խաչքարերի տեսքով և տեղադրվել Օշական գյուղում, որտեղ թաղված է Մեսրոպ Մաշտոցը+:
1.Բացատրիր հետևյալ բառերը՝
հիմնադիր-ստեղծող վախճանվել-մահանալ պաշտոնավարել-պաշտոն ունենալ արքունիք-պալատ համակրել-դուր գալ ճգնավորություն-կրոնական մենակեցություն-միայնակ քարանձավ-ժայռ անթերի-առանց սխալ կենսագիր-կյանքի նկարագրություն
2.Տեքստից դուրս գրիր գրությամբ և արտասանությամբ տարբերվող բառեր: Օրինակ՝ խնդրել-թ լսում ենք, դ գրում: Թարգմանել, առաջին, ընդունված, Վարդան, Մեսրոպ, ճգնավորություն, մտահոգված։
3.Ո՞րն էր ամենահետաքրքիր տեղեկությունը, որ իմացար Մաշտոցի մասին:Մաշտոցը մտահոգված էր ամբողջ հայ ժո-ղովրդի ճակատագրով+։ Բանն այն է, որ հայ ժողովրդի վիճակը Մեսրոպի գործունեության տարիներին չափազանց ծանր էր: Երկիրը բաժանված էր երկու մեծ տերությունների` հռոմեական և պարսկական պետությունների միջև+։ Ձուլման վտանգը սպառնում էր երկու հատվածներում էլ: Եվ Մեսրոպը մտածում է հայկական գրեր ստեղծելու մասին-։
4.Ի՞նչ նոր բառեր սովորեցիր այս տեքստից:հիմնադիր, վախճանվել, կենսագիր, ճգնավորություն։
1.Մեսրոպ Մաշտոցի մասին նյութը կարդա, յուրաքանչյուր նախադասությունից հետո՝ + դիր, եթե այդ մասին գիտեիր — դիր, եթե չգիտեիր, նոր իմացար ? դիր, եթե հարց ունես տվյալ նախադասության արտահայտած մտքի հետ կապված ! դիր, եթե հետաքրքիր է:
2.Լրացրո՛ւբացթողածբառերը:
Մեսրոպ Մաշտոցը ծնվել է 362… թվին Տարոն գավառի Հացեկաց… գյուղում: Մոտ 389 թվին հաստատվել է Վաղարշապատում, պաշտոնավարել արքունիքում՝ որպես զինվորական գրագիր… : Նա հայ ժողովրդին ձուլման վտանգից փրկելու նպատակով ձեռնամուխ է լինում գրերի ստեղծման գործին: Հայոց կաթողիկոսի՝ Սահակ Պարթևի… երաշխավորությամբ և Վռամշապուհ… արքայի հրամանով մի խումբ աշակերտների հետ շրջել է Ամիդ, Սամոսատ,Եդեսիա … քաղաքներում: 405-406… թվին ստեղծել է հայոց տառերը և վերադարձել հայրենիք:
Լինում է չի լինում մի աղքատ մարդ է լինում։ Էս մարդը գնոմ է մի ձկնորսի մոտ օգնական աշխատելու։ Մի օր ձկնորսը մի սիրուն ձուկ է բռնում, տալիսե էս մարդուն ու ինքը մտնում է գետը լողանալու։ Էս բարդը խղճում է ձկանը և գցում գետը։ Ձկնորսը տեսնում է, բարկանում և վռնդում աշխատանքից։ Էս մարդը տխուր գնում է և ճանապարհին հանդիպում մի հրեշի։ Էս հրեշը մի կովե տալիս մարդուն և ասում որ երեք տարի հետո գալու է հարց տա, եթե ճիշտ պատասխանեն կովը կմնա իրեց, եթե ոչ ՝ կտանի և ինչ ուզի կանի։ Մարդը կովը տանում է և երեք տարի ուրախ ապրում է կնոջ հետ։ Երեք տարին լրանում է և դուռը ծեծում է մի ճամփորդ նա գիշերը մնալու տեղ է ուզում։ Մարդու կին համաձայնվում են բայց զգուշացնում են որ հրեշ է գալու։ Ճամփորդը ասում է որ ինքը կպատասխանի հարցերին։ Գիշերը գալիս է և հրեշը ծեծում է դուռը։
— Եկել ե՜մ,— դռան ետևից ձայն է տալիս Հրեշը։
— Ես էլ եմ եկե՜լ,— պատասխանում է ներսից հյուրը։
— Որտեղի՞ց ես եկել։
— Ծովի էն ափից։
— Ընչո՞վ ես եկել։
— Կաղ մոծակը թամքել եմ, վրեն նստել եմ, եկել։
— Ուրեմն ծովը պստիկ է եղել։
— Ի՜նչ պստիկ, արծիվը չի կարող մի ափից մյուսը թռչի։
— Ուրեմն արծիվը ճուտ է եղել։
— Ի՞նչ ճուտ, թևերի շվաքը քաղաք է ծածկում։
— Ուրեմն քաղաքը շատ է փոքրիկ։
— Ի՜նչ փոքրիկ, նապաստակը մի ծայրից մյուսը չի հասնի։
— Ուրեմն նապաստակը ձագ է։
— Ի՛նչ ձագ. մորթին մի մարդու քուրք դուրս կգա, գլխարկն ու տրեխն էլ ավել։
— Ի՛նչ խուլ, սարում որ պախրեն խոտ պոկի, նա կլսի։ Հրեշը մնում է կապված, մոլորված. զգում է, որ ներսը մի ուժ կա իմաստուն, համարձակ, անհաղթելի, էլ չի իմանում ինչ ասի, սուս ու փուս քաշվում, կորչում է գիշերվա խավարի մեջ։Մարդ ու կին շատ են ուրախանում, ճամփորդին ասում են իր անունը ասի որ շնորհակալություն հայտնեն։ Ճամփորդը ասում է որ ինքը էն խոսող ձուկն է որին ինքը փրկեց։ Մարդ ու կին մնում են ապշած։
Прочитай текст. Спиши в тетрадь. Отгадай, кто это. Выпиши из текста названия животных и насекомых.
Есть один милый пушистый зверёк. Он похож на кошку и на собаку, на медведя и обезьяну. Он хищник. Поймает рака, рыбу, жука, кузнечика, лягушку, ящерицу, но не съест сразу. Сначала помоет в воде. Кто это? ….Это барсук․
Սիլվի Պետրոսյանի բլոգ 